სტრატეგია და სტრატეგები – რა გვიჭირს?

დღეს მეტნაკლებად ყველა ვთანხმდებით – მარკეტინგი და კრეატიული გადაწყვეტები გვჭირდება. დღითიდღე იმატებს ახალი ბრენდები, სააგენტოები, ვუყურებთ მათ კამპანიებს, კომუნიკაციას, ვაფასებთ, განვიხილავთ.. გარედან ეს ყველაფერი ძალიან ფერადი და ლამაზია, მაგრამ რა დგას ამის უკან? რამდენად სტრატეგიულია ქართული ბრენდების ფუნდამენტი? არსებობს თუ არა სტრატეგიული საფუძველი, რომელიც მათ ყოველ ნაბიჯს ამყარებს? დროა ამ თემაზე ვილაპარაკოთ.

 

რა უჭირს დღეს სტრატეგიას? – გლობალური ტენდენციები

რამდენიმე კვირის წინ WARC-ის ყოველწლიური ანგარიში წავიკითხე – Future of Strategy (2025), რომელიც 1127 საერთაშორისო სტრატეგის გამოკითხვის საფუძველზე გვიზიარებს სააგენტოს თუ ინდივიდუალური სტრატეგების გამოწვევებს, ზოგად ტენდენციებს, ძლიერ და სუსტ მხარეებს.

 

კვლევის შედეგების წაკითხვამ, ერთი მხრივ, გამახარა, რადგან დავრწმუნდი, რომ ის გამოწვევები, რომელსაც ბრენდებთან მუშაობისას ხშირად ვაწყდები, მხოლოდ ჩემი გამოცდილება არ არის, გლობალური ტენდენციის ნაწილია.

 

გაგიზიარებთ WARC-ის  მნიშვნელოვან მიგნებებს:

 

●      სტრატეგია გზაჯვარედინზეა
სტრატეგთა უმეტესობა ფიქრობს, რომ სტრატეგია გარდამტეხ ნიშნულზეა. იმისთვის, რომ რელევანტურობა შეინარჩუნოს, საჭიროა ადაპტირდეს. სტრატეგია შირად აღიქმება, როგორც არააუცილებელი, ზედმეტი ხარჯი. ასევე, სააგენტოებში სტრატეგიული განყოფილებები მცირდება, რაც საბოლოოდ სტრატეგიულ სტრუქტურას აზარალებს.

●      მიუხედავად ამისა, სტრატეგიაზე მოთხოვნა იზრდება
დღევანდელ არასტაბილურ გარემოში ბრენდებს განსაკუთრებით სჭირდებათ მკაფიო სტრატეგიული აზროვნება. პარადოქსია, მაგრამ ფაქტია – სააგენტოებში სტრატეგიული მიმართულება ნაკლებად პრიორიტეტული ხდება, მაშინ როცა სტრატეგებზე მოთხოვნა მზარდია.

 

●      დამოუკიდებელი სტრატეგები ავსებენ სააგენტოების სიცარიელეს
სააგენტოებში სტრატეგიის განყოფილებები მცირდება, თუმცა მოთხოვნა იზრდება დამოუკიდებელ, ფრილანს სტრატეგებზე, რომლებიც არანაკლებ წარმატებულ პროექტებს ახორციელებენ.

 

●      სტრატეგიას სჭირდება ნაკლები „უსაფრთხო“ და მეტი „ბრწყინვალე“ გადაწყვეტილება
სტრატეგთა ნაწილი ფიქრობს, რომ ინდუსტრიის ყველაზე დიდი საფრთხეა რისკის შიში, რაც, ერთი მხრივ, უსაფრთხო, მაგრამ მეორე მხრივ, მოსაწყენ და ერთფეროვან შედეგებს იძლევა. ტრანსფორმაციული სტრატეგია იწყება მაშინ, როცა სტრატეგი ბედავს დაარღვიოს ნორმა, იფიქროს არასტანდარტულად და გააკეთოს ის, რის გაკეთებასაც სხვები ვერ ბედავენ.

 

●      სტრატეგებს განსხვავებული ხედვები აქვთ ხელოვნური ინტელექტის მიმართულებით
სტრატეგთა ნაწილი არ ეთანხმება მოსაზრებას, რომ AI მათ ღირებულებას საფრთხეს შეუქმნის, თუმცა უმეტესობა აღიარებს, რომ რისკი ნამდვილად არსებობს. თუ გავითვალისწინებთ, რომ AI არსებულ სტრუქტურებს ეფუძნება, სტრატეგიის „გადარჩენის“ საშუალება ჩარჩოებს მიღმა ფიქრი და არასტანდარტული აზროვნებაა.

 

●      უნიკალური > საშუალო

როცა კომპანიების უმეტესობა ერთსა და იმავე მონაცემებს, ფართოდ ხელმისაწვდომ სტატისტიკას იყენებს, გაცილებით ღირებული ხდება ადამიანებზე დაფუძნებული კვლევა – როცა რეალურ ადამიანებს, მათ ემოციებსა და ქცევებს სწავლობ. ეს ეხმარება ბრენდს, რომ სხვებისგან გამორჩეული იყოს და არა უბრალოდ კიდევ ერთი საშუალო ბრენდი.

 

●      სააგენტოს სტრატეგიის დეპარტამენტს სჭირდება რებრენდინგი, როგორც კლიენტის ზრდაზე ორიენტირებულ პარტნიორს
დღევანდელ ქაოსურ გარემოში სტრატეგები უნდა გახდნენ ადამიანები, რომლებიც ამარტივებენ სირთულეს, ქმნიან სისტემებს და ქმნიან ზრდაზე ორიენტირებულ ხედვას.

ამ მიგნებებმა გამიმყარა ვარაუდი რომ, თუკი საერთაშორისო სტრატეგები გამოწვევების წინაშე არიან, დიდი ალბათობით, მაინდამაინც კარგი სურათი არც ჩვენთან უნდა იყოს.

 

ამიტომ გადავწყვიტე თემას ჩავღრმავებოდი, ჩვენი ინდუსტრიის მოქმედი სტრატეგებისთვის დამესვა შეკითხვები და გამეგო: რა უჭირს დღეს სტრატეგიას საქართველოში? ან იქნებ ყველაფერი რიგზეა?

უფრო კონკრეტულად:

●      რამდენად სწორად არის გააზრებული ბრენდის სტრატეგიის ცნება და როლი ადგილობრივ ეკოსისტემაში;

●      რა გამოწვევები და შესაძლებლობები არსებობს დღეისათვის ქართველი სტრატეგებისთვის;

●      და რა შეგვიძლია გავაკეთოთ, რომ ჩვენს ქვეყანაში ბრენდის სტრატეგია nice to have დოკუმენტიდან must have დოკუმენტად გადაიქცეს.

 

minds&marketing-ის მიზანი დისკუსიის წამოწყებაა: ყველაზე მეტად რა უჭირს სფეროს, რა წინაღობებს აწყდებიან სტრატეგები და რისი გაკეთება შეგვიძლია უკეთესად. მოკლედ, სალაპარაკო და გასაზიარებელი ბევრია.

 

მეთოდოლოგია

კვლევაში მონაწილეობა ათმა ქართველმა ბრენდ სტრატეგმა მიიღო. მათი ნაწილი სააგენტოში მუშაობს, ნაწილი – დამოუკიდებლად, ნაწილი კი – კონკრეტულ ბრენდთან. გარდა ამისა, ჩატარდა ორი სიღრმისეული ინტერვიუ.

 

კვლევა ეფუძნება თვისობრივი კვლევის მეთოდოლოგიას, რომლის მიზანია რესპოდენტების ხედვების, გამოცდილებისა და ტენდენციების გამოკვლევა და ანალიზი, რათა შეგვექმნას სრული სურათი – სად ვართ დღეს და სად შეგვიძლია ვიყოთ ხვალ. სანამ კვლევის შედეგებს გაგაცნობთ, მანამდე მოკლედ აღვწერ:

 

რა არის ბრენდის სტრატეგია?

ბრენდის სტრატეგია ბიზნესის ხერხემალია – მტკიცე ფუნდამენტი, თუ რატომ ვარსებობთ, რა ღირებულებებს ვატარებთ, რა სარგებლობა მოგვაქვს საზოგადოებისთვის და როგორ უნდა აღგვიქვას მომხმარებელმა. ეს არის გრძელვადიანი ხედვა, სადაც განისაზღვრება ბრენდის როლი კონკრეტული ბიზნეს ამოცანების მისაღწევად.

 

20-25 წლის წინ ბაზარი ასე მუშაობდა – იქმნებოდა ბიზნესი და ბიზნესი კარნახობდა ბრენდს თამაშის წესებს. დღეს მოდელი შეიცვალა: ბრენდმა თავად უნდა უკარნახოს ბიზნესს, როგორ ჩამოყალიბდეს ან განვითარდეს.

 

მცდარია შეხედულება, რომ ბრენდ სტრატეგია მხოლოდ მარკეტინგის დეპარტამენტის სარგებლობაში არსებული დოკუმენტია. ეს არის ბიზნესის სტრატეგიის პარალელურად მოძრავი გეგმა, რომელსაც უნდა გაჰყვეს ორგანიზაციაში არსებული ყველა დეპარტამენტი.

 

ბრენდის სტრატეგია აერთიანებს ბრენდის მისიას, ხედვას, მიზანს, ღირებულებებს, როლს, სამიზნე მომხმარებელს, მომხმარებლის შეთავაზებას, განსაზღვრულ პოზიციონირებას: ხასიათს, საკომუნიკაციო ენას; ასევე, ბრენდის სტრატეგიულ მიმართულებებს, გადაწყვეტებს და ტაქტიკებს, რათა 1. შექმნას თანმიმდევრული აღქმა მომხმარებლის გონებაში 2. უზრუნველყოს დასახული მიზნების მისაღწევად ორგანიზაციის სწორი და თანმიმდევრული ნავიგაცია.

 

რაში გვჭირდება ბრენდის სტრატეგია?

იმისთვის, რომ ბრენდის ხმაური იქცეს მნიშვნელობად, კამპანია – გავლენად, და თვითონ ბრენდი – გამოცდილებად.

 

დღეს, როდესაც ასე ძალიან გვჭირდება შემეცნება და სიმყარე გადაწყვეტილებებში, ბრენდის სტრატეგია ქმნის წესრიგს ქაოსში, გვაძლევს მიმართულებას და გვიჩვენებს მკაფიო მიზანს ყოველდღიურ ამოცანებში.

 

 გასაგებია, რომ ბრენდის სტრატეგია კარგია, მაგრამ…

 

რა გამოწვევების წინაშე დგაგან ქართველი სტრატეგები?

კვლევისას მიღებულმა მიგნებებმა ცხადად დამანახა, რომ, თუკი გლობალურ დონეზე სტრატეგია გზაჯვარედინზეა და განვითარების ახალ გზებს პოულობს, საქართველოში იგი ჯერ კიდევ საკუთარ ადგილს ეძებს.

 

მართალია, ბიზნესები ნელ-ნელა უფრო და უფრო მეტად აცნობიერებენ მის აუცილებლობას (არამხოლოდ დიდი, არამედ საშუალო ზომისაც) მაგრამ მისი ღირებულებებისა და დანიშნულების შესახებ ცნობიერების ამაღლება და შესაბამისი ფინანსების მიმართვა მაინც საჭიროა.

 

კვლევისას ადგილობრივ სტრატეგებთან საუბრისას გამოიკვეთა რამდენიმე ძირითადი გამოწვევა, რომელთა გადაჭრაც აუცილებელია სტრატეგიის განვითარებისთვის როგორც ინდივიდუალურ, ისე ორგანიზაციულ დონეზე.

 

გიზიარებთ ჩვენი კვლევის შედეგად მიღებულ მნიშვნელოვან მიგნებებს:

• სტრატეგიის შესახებ ცნობიერება დაბალია
  გვაკლია მკაფიო ხედვა და გააზრება ბრენდ სტრატეგიის არსის, შინაარსის, როლის და საჭიროების შესახებ. გამოკითხულ სტრატეგთა უმრავლესობა ეთანხმება აზრს, რომ:
  • • ბრენდ სტრატეგია ხშირად ეშლებათ მარკეტინგულ კამპანიაში ან კრეატიულ იდეაში;
    • კარგად არ არის აღქმული ბრენდ სტრატეგიის გავლენა ბიზნეს შედეგებზე; 
    • სტრატეგია მიჩნეულია, როგორც nice to have, და არა როგორც ბიზნესისთვის აუცილებელი, ფუნდამენტური დოკუმენტი;
    • ბრენდ სტრატეგიის საფრთხედ ასახელებენ პერფორმანს მარკეტინგისა და მოკლევადიანი შედეგების დაპრიორიტეტებას.
      
      
• კვალიფიკაციის ნაკლებობა  
  გამოკითხულთა უმეტესობა ეთანხმება აზრს, რომ საქართველოში კვალიფიციური ბრენდ სტრატეგების ნაკლებობაა;
  კვლევის მონაწილეთა უმეტესობა ფიქრობს, რომ კვალიფიკაციის დაბალი დონის ერთ-ერთი მიზეზი შესაძლოა იყოს ე. წ. ჯუნიორიზაცია,  – სამუშაო ბაზარზე ახალი ნაკადის შემოსვლა, რომელთაც სტრატეგიის მიმართულებით თეორიული და პრაქტიკული ცოდნა აკლიათ.
  
  
• განათლების შესაძლებლობის ნაკლებობა
  გამოკითხულთა უმრავლესობა ფიქრობს, რომ სტრატეგიის დაპრიორიტეტებისა და მისი განვითარებისთვის, პირველ რიგში, აუცილებელია განათლება – შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამების არსებობა, რათა მომავალი პროფესიონალებისთვის სტრატეგია გამოიკვეთოს, როგორც ცალკე მიმართულება, რომელსაც შესაბამისი აკადემიური ცოდნა სჭირდება.
  
  
• ქართული ბრენდების სტრატეგიული ფუნდამენტი სუსტია
  გამოკითხულთა უმეტესობა იზიარებს მოსაზრებას, რომ ქართული ბრენდების სტრატეგიული ფუნდამენტი სუსტია და განუვითარებელი, რასაც, ბუნებრივია, თავის მხრივ განსაზღვრავს განათლებისა და კვალიფიკაციის ნაკლებობა.
  
  

• ადგილობრივ ბრენდებში სტრატეგიული აზროვნება უმჯობესდება
  არსებული გამოწვევების მიუხედავად, გამოკითხულთა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ ადგილობრივი ბრენდების მხარეს სტრატეგიული აზროვნება უმჯობესდება.
  
  

• სტრატეგიაზე მოთხოვნა მცირდება
  იმის ფონზე, რომ ადგილობრივ ბრენდებში სტრატეგიული აზროვნება უმჯობესდება, პარადოქსულია, მაგრამ გამოკითხვის შედეგების მიხედვით, გამოკითხულთა ნაწილი ამბობს, რომ ბოლო 12 თვეში სტრატეგიაზე მოთხოვნა შემცირდა, ნაწილი კი ფიქრობს, რომ უცვლელია. მხოლოდ ერთმა მონაწილემ აღნიშნა, რომ მისი სააგენტოს მხარეს დაკვეთები მზარდია;
  ნაკლებად იმედისმომცემია სამომავლო პროგნოზიც: გამოკითხულთა უმრავლესობა ამბობს, რომ მომავალ 12 თვეში მოთხოვნა სტრატეგიაზე შემცირდება ან უცვლელი დარჩება. სწორედ აქ ჩნდება ერთგვარი ნაპრალი – ბიზნესი თანდათანობით სტრატეგიული აზროვნების ღირებულებას იაზრებს, მაგრამ დაკვეთები არ იზრდება.
  
  

• ბიუჯეტების არქონა/ნაკლებობა
  გამოკითხულთა უმრავლესობა აღნიშნავს, რომ ერთ-ერთი პრობლემა სტრატეგიული მიმართულებით ბიუჯეტის არქონა თუ ნაკლებობაცაა, რაც ისევ და ისევ ცნობიერების დაბალ დონეს უკავშირდება. თუკი შესაბამისი ადამიანები დაანახებენ ბიზნესს, რომ სტრატეგია ბიზნესის განვითარებისთვის აუცილებელი რგოლია, ბიუჯეტი აუცილებლად გამოიძებნება.
  
  

• ქვეყანაში არსებული მდგომარეობა
  ცხადია, ქვეყანაში არსებული მძიმე პოლიტიკური, სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა და კრიზისი გავლენას ახდენს ბრენდებზე და უბიძგებთ არა გრძელვადიან სტრატეგიაზე კონცენტრირდნენ, არამედ მოკლევადიან, თუმცა შედეგების სწრაფად მომტან კამპანიებს მიანიჭონ უპირატესობა. თუმცა, მეორე მხრივ, რაც უფრო არასტაბილურია გარემო, მით უფრო სასურველია ბრენდი იყოს სტაბილური, რათა გაუძლოს და შესაბამისად შეხვდეს ქვეყანაში არსებულ გამოწვევებს.

 

როგორც ვნახეთ, კვლევის შედეგების მიხედვით, ჩვენს ქვეყანაში სტრატეგიის მიმართულებით მდგომარეობა ნამდვილად სავსეა გამოწვევებით, თუმცა ის პროგრესიც შესამჩნევია, რომელსაც დარგი წლიდან წლამდე განიცდის.

 

იმისათვის, რომ პროგრესი გაგრძელდეს, სტრატეგიის მნიშვნელობა და ღირებულება ბიზნესისთვის მკაფიო გახდეს, აუცილებელია გარკვეული ცვლილებები. გიზიარებთ რეკომენდაციებს, რომლებიც ჩემი და ჩემი კოლეგების, ასევე საერთაშორისო გამოცდილების საფუძველზე შევადგინე.

 

რეკომენდაციები

 

• აუცილებელია ცნობიერების ამაღლება

თუ WARC-ის ანგარიშის მიხედვით, სააგენტოში არსებულ სტრატეგიულ დეპარტამენტებს რებრენდინგი სჭირდებათ, ჩვენთან სტრატეგიას ბრენდინგი სჭირდება – პირველ რიგში, ცნობიერების ამაღლება, რათა ბრენდის სტრატეგიის მნიშვნელობა მკაფიოდ ესმოდეს როგორც მარკეტინგის, ისე ბიზნესის მხარეს, უფრო სწორად – განსაკუთრებით ბიზნესის მხარეს. კომპანიის მენეჯმენტს უნდა სჯეროდეს, იმისათვის, რომ ბიზნესი ბრენდად იქცეს, სტრატეგია სჭირდება.

 

სტრატეგებმა მეტი უნდა ვისაუბროთ სტრატეგიის შესახებ, გავაზიაროთ არამხოლოდ შედეგები, არამედ პროცესიც – საინტერესო ქეისები, ინსაიდერული ინფორმაცია პროექტის სრულ ციკლზე.  ფოკუსი გავაკეთოთ სტრატეგიის მნიშვნელობასა და როლზე ამ ყველაფერში. შესაძლოა ამას ინდივიდუალურად ვაკეთებთ და მჯერა ჩვენს ხმაურს მნიშვნელობა აქვს, თუმცა მნიშვნელოვან გავლენად და გამოცდილებად, ფაქტია, ჯერ არ გადაქცეულა.

 

საჭიროა სტრატეგია დაპოზიციონირდეს ცალკე, დამოუკიდებელ სამუშაოდ და შესაბამისად – დაკვეთად, რომელსაც თავისი სასიცოცხლო მნიშვნელობა გააჩნია ბრენდის ფუნქციონირებაში. დღეისათვის კრეატიული კამპანიის ან/და სოცმედია კომუნიკაციის საჭიროება გააზრებულია; ახლა საჭიროა ბრენდის სტრატეგიის საჭიროება გავამკვეთროთ ბიზნესებისთვის, რათა სწორედ მენეჯმენტმა მოითხოვოს მარკეტინგის დეპარტამენტისგან შესაბამისი დოკუმენტი. ამის შემდეგ კი უკვე მათზე იქნება დამოკიდებული, სტრატეგიას კომპანიის შიგნით გააკეთებს თუ გარე სტრატეგს დაუკვეთავს.

• ბიზნესი უნდა იყოს არამხოლოდ დამკვეთი, არამედ პროცესის თანამონაწილეც

ბიზნესთან მუშაობის დროს აუცილებელია ორივე მხარეს კარგად ესმოდეს თანამშრომლობის მნიშვნელობა – მენეჯმენტი სრულად უნდა იყოს ჩართული სტრატეგიის შემუშავების პროცესში, რათა, ერთი მხრივ, სტრატეგს მიაწოდოს ყველა საჭირო ინფორმაცია, მეორე მხრივ, ჰქონდეს სტრატეგიის ყველა ელემენტის შესრულების მზაობა.

 

სტრატეგების პასუხისმგებლობაა, ბიზნესის დარწმუნება, რომ სწორად შემუშავებული სტრატეგია ზრდის ბიზნესის წარმატებას. ამისათვის საჭიროა კონკრეტული KPI-ების დასახვა, შედეგებზე მიბმა, მონიტორინგი, რაც დაგვეხმარება უკეთ გავიაზროთ და გავააზრებინოთ სტრატეგიული საჭიროება. სწორედ აქ იკვეთება სტრატეგის როლი:

• • • დაეხმაროს ბიზნესს გაიაზროს სტრატეგიული მარკეტინგისა და გრძელვადიანი შედეგების სიკეთე (performance marketing-ის მოკლევადიან შედეგებთან შედარებით);
    • დაეხმაროს კომპანიის მენეჯმენტს გახდეს უფრო შემოქმედებითი და გადალახოს ე. წ. safe thinking.

ამ ყველაფერს დიდი დრო და ნებისყოფა სჭირდება. როგორც ერთ-ერთმა რესპონდენტმა მითხრა ეს პროცესი საჭიროებს დიდ დროს, ენერგიას და თანმიმდევრულობას. რაც მთავარია, მარტივად არ უნდა დანებდეთ.

 

• სტრატეგების კვალიფიკაცია უნდა ამაღლდეს

გამოკითხული სტრატეგების დაკვირვებით, ახალგაზრდა თაობა სწრაფად შედის სფეროში, მაგრამ აკლია სტრატეგიული ცოდნის თეორიული ბაზა. ვინაიდან ბიზნესი ისედაც ეჭვის თვალით უყურებს სტრატეგიის როლს, არაკვალიფიციური სტრატეგი და მასთან დაკავშირებული უარყოფითი გამოცდილება მთლიანად დარგზე განზოგადდება და მის მიმართ სკეპტიკურ დამოკიდებულებას გაამყარებს.

 

ამიტომ აუცილებელია მოქმედი თუ მომავალი სტრატეგების კვალიფიკაციის ამაღლება უნივერსიტეტებისა თუ აკადემიების ბაზაზე. კარგი იქნება დარგის შიგნითვე შეიქმნას სტანდარტი – რას ნიშნავს სტრატეგი, რა პასუხისმგებლობები და კომპეტენციები უნდა ჰქონდეს მას.

 

• სტრატეგიაზე ფინანსების დაზოგვა არ ღირს

ბიზნესის ხელმძღვანელ დონეზე სტრატეგია ხშირად აღიქმება როგორც გაუცნობიერებელი ხარჯი, მაშინ როცა გრძელვადიანი ინვესტიციაა – სწორედ ამის გაცნობიერებაში უნდა დავეხმაროთ კლიენტებს.

 

აუცილებელია ბიზნესმა გაიაზროს, რომ სტრატეგიაზე ფინანსების დაზოგვა არ ღირს. ამისათვის საჭიროა ყველა ის რეკომენდაცია შესრულდეს, რომლებზეც უკვე ვისაუბრე. პრობლემის სათავე ცნობიერებაშია – როცა სტრატეგიის ღირებულება არ არის ნათლად ნაჩვენები, ბიუჯეტიც ვერ იქნება.

 

შეჯამება

მიუხედავად იმისა, რომ ერთ-ერთი ჩაღმავებული ინტერვიუს დროს რესპონდენტმა ძალიან პოზიტიური სურათი დამანახა, სადაც დამკვეთების მხარეს სტრატეგიის ცნობიერება მაღალია და დაკვეთებიც – მზარდი, სამწუხაროდ, მთლიან სურათში ეს ასე არ ჩანს.

 

როგორც ვნახეთ, მცირე პროგრესის მიუხედავად, გამოწვევები ჯერ კიდევ საკმარისადაა. თუკი გლობალური მასშტაბით მისი როლის გაძლიერებაზე საუბრობენ, ჩვენ ჯერ მისი ფუნქციის და საჭიროების მტკიცება გვიწევს.

 

თუ გვინდა, რომ ქართულმა შემოქმედებითმა ინდუსტრიამ შემდეგ საფეხურზე გადაინაცვლოს, საჭიროა უფრო მეტი მუშაობა დავიწყოთ სტრატეგიის ცნობადობის ამაღლებასა და პოზიციონირებაზე არა როგორც ფორმალურ ეტაპზე, არამედ როგორც პროცესზე, რომელიც სწორ პირობებში უპირობოდ ბიზნესის ხერხემალია.

 

ბუნებრივია, სტატიაში მოყვანილი რეკომენდაციები არ არის თითოეული პრობლემის გადაჭრის სრულყოფილი საშუალება (ამ მხრივ მასშტაბური მუშაობაა საჭირო), თუმცა პირველი ნაბიჯისთვის პრობლემების იდენტიფიცირება და მათზე მსჯელობაც მნიშვნელოვანია.

საბოლოოდ, ამ სტატიის მიზანიც ეს არის – დისკუსიისთვის გაჩნდეს სივრცე, მეტი ვილაპარაკოთ, გავიგოთ, რა გვიჭირს ან გვიხარია. სალაპარაკო და სამუშაო ჯერ კიდევ ბევრია.

 

კვლევის შედეგები იხილეთ ბმულზე