დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი

ხომ გსმენიათ გამოთქმა “ჩემი ბიზნესი ჩემი შვილია.” დამფუძნებლისთვის ეს ფრაზა კუთვნილების, პასუხისმგებლობის და თავდადების ერთგვარი გამოხატულებაა. მაგრამ, რა ხდება მაშინ, როცა ბიზნესი შენი შვილი კი არა, სრულად შენ ხარ? 

 

დამფუძნებელი ბიზნესისთვის სხვადასხვა ეტაპზე განსხვავებულ როლს ასრულებს. ამ სტატიის მიზანია ქართული და საერთაშორისო მაგალითებით მოვიკვლიოთ როდის ქმნის სარგებელს და როდის ქმნის ბარიერს დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი, ანუ მისი ცხადი, კონსისტენტური და საჯარო პერსონა მისივე ბიზნესის ზრდისთვის.

“სელებრითების” და კრეატორების ბიზნესები

 

ეს მართლა ის შემთხვევაა, როცა დამფუძნებელი თვითონ არის ბრენდი. მისი იდენტობა, ღირებულებები, ქომუნითი, ვიზუალური სტილი ყველაფერი თითქმის ერთი-ერთში “ისხმევა” მის პროდუქტში ან მომსახურებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ქართულ რეალობაში უკვე ბევრი მაგალითი გვაქვს (“დოპამინი” კაკოსგან, Beauty and the box თეონა თავართქილაძისგან, Hungryman-ის ჩიფსები და ა.შ.) მასშტაბიდან გამომდინარე, განსახილველად Gwyneth Paltrow-ს და მის Goop-ს გამოვიყენებ.

 

Goop-ის ყველა პროდუქტი, ინიციატივა და გამოცდილება მისი დამფუძნებლის ცხოვრების სტილის და ინტერესების გარშემო იქმნება და ვითარდება. როცა ყიდულობ Goop-ის ტანსაცმელს, თავის მოვლის საშუალებებს ან სახლის დეკორს, შეგრძნება გაქვს, რომ Gwyneth-ის ცხოვრების სტილს იზიარებ და ვისთვისაც ეს მართლა ღირებულია, მას შეუძლია:

 

• თვალი დახუჭოს პროდუქტის ხარვეზებზე;

• ზედმეტი კითხვების და მოლოდინების გარეშე იყიდოს ყოველ ჯერზე სატესტო პროდუქტი;

• დიდბიუჯეტიანი მარკეტინგული კამპანიების გარეშე, Gwyneth-ის ინსტაგრამის სთორიდან იყიდოს ნებისმიერი პროდუქტი.

 

ამ შეუფასებელი ეფექტების უკან ცალსახად დამფუძნებლის აქტიური დ საჯარო პერსონალური ბრენდი დგას, რომელიც ნდობის, ცნობადობის, დისტრიბუციის, მედია პლატფორმის, ამბასადორის და ზოგადად, ბიზნესის ზრდის ძრავს წარმოადგენს.

თუმცა, საინტერესოა, რა მომენტში მიადგება Gwyneth უხილავ ზღვარს?

 

რა შემთხვევაში ხდება კრეატორების და სელებრითების პერსონალური ბრენდი ბიზნესის განვითარების ლიმიტი:

• ბიზნესი შერწყმულია პერსონალური ბრენდის იდენტობასთან, რაც ორგანიზაციას ავტონომიას აკარგვინებს და ზღუდავს მის დამოუკიდებლად განვითარებას;

• დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი სკანდალში ეხვევა;

• პერსონალური ბრენდის “ჰაიპი” ქრება და მომხმარებელს ხელში მორიგი პროდუქტი რჩება;

• დამფუძნებლის მიმართ არსებობს მყარად განსაზღვრული მოლოდინები მისი მიმდევრების მხრიდან, რაც ზოგჯერ მისი პერსონის უხილავ ტყვეობასაც კი ჰგავს.

აქედან მეორე და მეოთხე პუნქტები კონტროლირებადი და თავიდან აცილებადია, პირველი და მეოთხე კი მოცემულობაა, რომელზეც მხოლოდ ნაწილობრივ აქვს დამფუძნებელს ზემოქმედების საშუალება. მეორე მხრივ კი სარგებელი, რომლის შექმნაც მისი პერსონალური ბრენდის აქტივაციით შეუძლია, გაცილებით დიდია.

 

თუმცა, იმისთვის, რომ ბიზნესისისთვის მან აქსელერატორის ფუნქცია შეასრულოს:

 

• პერსონალური ბრენდის იდენტობა მკაფიო და კონსისტენტური უნდა იყოს

• პროდუქტები და გამოცდილება კი მისი იდენტობის ლოგიკური და ჰარმონიული გამოხატულება, რომელიც მის ადამიანურ ღირებულებებს ასახავს

• ქომუნითი თავს უნდა გრძნობდეს განვითარების პროცესის ნაწილად. რაც უფრო მეტად აქვთ შეგრძნება რომ ამ ადამიანს იცნობენ და მისი ამბის მონაწილეები არიან, მით უფრო ძლიერი და სასარგებლოა ეს კავშირი ბიზნესისთვის

• დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი სთორითელინგის განუყოფელ ნაწილად და მედია ეკოსისტემის ფუნდამენტად უნდა იქცეს.

რა გავლენა აქვს დამფუძნებლის პერსონალურ ბრენდს ტრადიციული მოდელის ბიზნესში - სტარტაპის ადრეულ ეტაპზე, საშუალო ზომის ორგანიზაციაში და კორპორაციად ჩამოყალიბების შემდეგ?

სტარტაპი - ბიზნესის ადრეული განვითარების ეტაპი

 

სელებრითი ან კონტენტ კრეატორი თუ ცდილობს თავის იდენტობას მოარგოს და მასზე დაფუძნებით განავითაროს პროდუქტების ხაზი, სტარტაპის დამფუძნებელი ცდილობს თავისი ამბავი (Founder story) “მოარგოს” ბიზნესს. 

 

 

გაბრიელ მელივა, Printomato - თანადამფუძნებელი; Kraken - CEO:

“განსაკუთრებით ტექნოლოგიურ სტარტაპში თავიდან ძალიან გჭირდება შენი, როგორც დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი. “Pitch deck”-ში დევს შენი ამბავი, ამით ცდილობ პერსონალიზაცია გააკეთო და ინვესტორებთან ემოციური კავშირი და ნდობა დაამყარო.” - 

 

რაც უფრო პერსონალური და ღრმა კავშირია დამფუძნებლის ამბავსა და იმ პრობლემას შორის, რომელსაც სტარტაპი პასუხობს, მით მეტად არის მომხმარებლის საჭიროებებზე ორიენტირებული და საქმეში მთელი რესურსით ჩართული მმართველი გუნდი, რაც ინვესტორებისთვისაც და მომხმარებლებისთვისაც ძალიან პოზიტიური სიგნალია. ამ ეტაპზე დამფუძნებლის მხრიდან თვითრეფლექსია, ავთენტური სთორითელინგი და პერსონალური ღირებულებების იდენტიფიცირება და კომუნიკაცია პირდაპირ გავლენას ახდენს ბიზნესის მიმართ პირველადი ნდობის ჩამოყალიბებაზე.

 

გაბრიელ მელივა, Printomato - თანადამფუძნებელი; Kraken - CEO:

“Fund rising”-ის პირველი რაუნდი დამფუძნებელზე კეთდება. მერე ბაზარზე გადიხარ და მომხმარებელი ისევ გთხოვს პერსონალიზაციას, შენს სთორის, ისევ და ისევ ნდობის გასაჩენად, მაგრამ ეგ სადღაც უნდა შეწყდეს.”

 

ქართული რეალობიდან ამის კარგი მაგალითი Caru და მისი დამფუძნებელია, რომელიც ისევ აქტიურად ჩანს ბრენდის კონტენტში. საინტერესოა, რა მომენტში შეიცვლება მისი სტრატეგია, რადგან სარგებელთან ერთად, რა თქმა უნდა, ჰორიზონტზე საფრთხეებიც ჩანს. მაგალითისთვის, ალბათ, გახსოვთ გარდენია-შევარდნაძის ბოლო კრიზისი, რომლის მთავარი ფიგურაც კომპანიის დამფუძნებელი იყო.

 

პერსონალური ბრენდის აქტივაციის არაპროდუქტიული მხარეები ტრადიციულ ბიზნეს მოდელში:

• დამფუძნებლის მხრიდან ძლიერმა სთორითელინგმა და პერსონალურმა ქარიზმამ შესაძლოა დროებით გადაფაროს პროდუქტის ბაზართან შესაბამისობის ხარვეზები

• როცა სტარტაპი მასშტაბირების რელსებზე დგება, ბუნებრივად ჩნდება კითხვა პარტნიორების და ინვესტორების გონებაში: რამდენად არის ბიზნესი ისეთი მყარი და სისტემური, რომ დამფუძნებლის გასვლის შემდეგაც შეინარჩუნოს სტაბილურობა. 

• დამფუძნებლის ქცევები, შეხედულებები და საჯარო პოზიციები პირდაპირ გავლენას ახდენს ბიზნესის მიმართ აღქმებზე.

მაგრამ რა ხდება მაშინ, როცა დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი ისევ აქტიურად აგრძელებს საჯაროობას თავის ბიზნესთან მიმართებაში?

დამფუძნებლებით მართული (Founder-led) კორპორაციები

 

 

2025 წლის 5 ივნისს, Donald Trump-თან საჯარო კონფლიქტის ფონზე Tesla-ს აქციების ფასმა 14%-იანი ვარდნა გამოიწვია, რამაც მთლიანობაში კომპანიის ღირებულება დაახლოებით $140-150 მლრდ-ით შეამცირა.

 

მიუხედავად იმისა, რომ სასწორზე ასეთი დიდი უარყოფითი გავლენის საშიშროებაა, Harvard Business Review-ს მიხედვით, S&P 500 კომპანიებში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ კომპანიები, რომელთა დამფუძნებლებიც ისევ აქტიურად არიან ჩართულები ბიზნესში და, შესაბამისად, მათი პერსონალური ბრენდი ორგანიზაციის შიგნით, ან საჯაროდ აქტიურია - 31%-ით მეტ პატენტებს ქმნიან, არიან უფრო ინოვაციურები და უფრო გრძელვადიან პერსპექტივაში ფიქრობენ და მოქმედებენ.

 

ამ სტატიას ისე ვერ დავასრულებთ, რომ დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდის გავლენის წარმატებულ მაგალითად თემურ ჭყონია არ ვახსენოთ. ეს ადამიანი უკვე ათწლეულებია საქართველოში მართავს ისეთ გლობალურ ბრენდებს, როგორებიცაა კოკა-კოლა და მაკდონალდსი. 

 

მიუხედავად კონკურენციის ზრდისა და საზოგადოებაში ჯანსაღი კვების სტანდარტების ცვლილებისა, მაკდონალდსის ქსელი ისევ იზრდება მთელი ქვეყნის მასშტაბით, კოკა-კოლას ქარხანა კი პროცესების სისტემატიზაციის ისეთი სანიმუშო მაგალითია, რომ სხვადასხვა ქვეყნიდან სტუმრობენ ბრენდის წარმომადგენლები. 

 

ყველაზე საინტერესო ნაწილი ამ ამბავში კი ისაა, როგორი ტანდემია ამ ბრენდებსა და ჭყონიას პერსონალურ ბრენდს შორის - მიუხედავად კოკა-კოლას და მაკდონალდსის მასშტაბისა, თემურ ჭყონია ახერხებს დამოუკიდებელი და თვითმყოფადი პერსონალური ბრენდის შენარჩუნებას, რომლის იდენტობის ღერძი ცალსახად სამეწარმეო სულისკვეთებაა. მეორე მხრივ კი, კოკა-კოლის და მაკდონალდსის შემთხვევაშიც, გარე თვალისთვის მარტივად შესამჩნევია, რომ ორივე კომპანია დამოუკიდებელი და სისტემურად გამართული ორგანიზაციებია, რომელიც დამფუძნებლის ღირებულებებს ატარებს, მაგრამ მის გარეშე ოპერირების რესურსი აქვს.

მთავარი მიგნება:

 

ბიზნესის საწყის ეტაპებზე დამფუძნებლის საჯარო პერსონა ხშირად ნდობის, ემოციური კავშირის, ინვესტიციის და პირველადი ზრდის მთავარი წყაროა. თუმცა, რაც უფრო იზრდება ორგანიზაცია, მით უფრო რთული და სარისკო ხდება ბიზნესისა და ერთი ადამიანის იდენტობის ერთმანეთზე მიბმა.

თუ ადრეულ ეტაპზე პერსონალური ბრენდი ბიზნესის აქსელერატორია, მოგვიანებით ის შეიძლება იქცეს როგორც კონკურენტულ უპირატესობად, ისე სისტემურ რისკად, განსაკუთრებით მაშინ, როცა კომპანიის რეპუტაცია, ფინანსური სტაბილურობა და მომხმარებლის ნდობა პირდაპირ დამოკიდებული ხდება დამფუძნებლის ცხოვრების სტილზე, ღირებულებებზე და ქცევაზე.

 

შეჯამება:

დამფუძნებლის პერსონალური ბრენდი თავისთავად არც ბიზნესის ზრდის გარანტიაა და არც საფრთხე - მისი გავლენა მთლიანად დამოკიდებულია იმაზე, თუ განვითარების რა ეტაპზეა კომპანია და რამდენად არის ორგანიზაცია სისტემურად დამოუკიდებელი თავისი დამფუძნებლისგან.

 

შესაბამისად, მთავარი კითხვა ის კი არ არის “უნდა ჰქონდეს თუ არა დამფუძნებელს ძლიერი პერსონალური ბრენდი,” არამედ,  როდის და რა ფორმით შეუძლია მოახმაროს ის ბიზნესის განვითარებას.